Mr.

MR. SPECIAL NAJAAR 2026 / 19 kosten KWALITEIT Hogere kosten zijn overigens niet per definitie problematisch, benadrukt Zijlstra. “Zeker in de juridische sector kan het gerechtvaardigd zijn extra te betalen voor een kwalitatief beter resultaat.” Hij geeft het voorbeeld van AI-as-a-judge: sommige AI-systemen gebruiken een tweede model – de judge – om het antwoord van het eerste model te toetsen. “Die werkwijze kan de kwaliteit van de uitkomsten behoorlijk verbeteren, maar het levert wel extra rekenkosten op. Je zet immers een tweede agent aan het werk. De vraag is dan hoeveel die kwaliteitsverbetering waard is en of cliënten daarvoor willen betalen.” De prijs en kwaliteit met elkaar in verhouding brengen, wordt voor advocatenkantoren een uitdaging, denkt Zijlstra. “Een goedkoop model dat belangrijke fouten maakt, kan uiteindelijk veel duurder uitpakken dan een kostbaar model dat betrouwbaar werk levert. Maar omgekeerd is het lang niet voor iedere taak noodzakelijk het krachtigste en duurste model te gebruiken.” Zijlstra vindt dat organisaties dan ook veel gerichter moeten bepalen welk kwaliteitsniveau een specifieke taak vereist. “Voor eenvoudige werkzaamheden kun je prima met een goedkoper model volstaan, terwijl complex juridisch onderzoek meer rekenkracht en aanvullende controle vraagt. Uiteindelijk draait het om de verhouding tussen kwaliteit, snelheid en kosten.” AFHANKELIJKHEID Voor Van de Kooi schuilt het grootste gevaar niet uitsluitend in de hoogte van de rekening, maar vooral in de afhankelijkheid die organisaties ondertussen opbouwen. Advocatenkantoren die hun kennisbanken, documenten en werkprocessen steeds nauwer met één platform verweven, maken het zichzelf moeilijk om ooit nog van leverancier te veranderen. “Een forse prijsverhoging kan dan heel ingrijpende gevolgen hebben.” Daarom moeten kantoren volgens haar veel verder vooruitkijken dan de eerstvolgende contractperiode. “Waar willen we in 2030 staan? Welke technologische afhankelijkheden vinden we aanvaardbaar, en welke juist niet?” Van de Kooi pleit ervoor verschillende toekomstscenario’s uit te werken en vooraf momenten vast te stellen waarop de gekozen koers opnieuw wordt beoordeeld. “Wat gebeurt er bijvoorbeeld als een aanbieder zijn prijzen vertwintigvoudigt? Of als een technologiebedrijf besluit een bepaalde dienst niet langer aan te bieden?” “Je kunt niet je hele workflow bij één aanbieder plaatsen”, waarschuwt ze. Volgens Van de Kooi gaat het uiteindelijk om de vraag hoeveel zeggenschap een juridische organisatie zelf wil behouden over de manier waarop haar medewerkers hun beroep uitoefenen. ONRUST Dat leveranciers inmiddels verschillende strategieën kiezen, blijkt uit de concurrentiestrijd tussen Legora en Harvey. Legora introduceerde deze zomer voor zijn geavanceerde Agent Pro een prijsmodel waarbij klanten betalen naar gebruik, in plaats van uitsluitend een vast bedrag per medewerker. Weijtmans schetst hoe die aankondiging voor behoorlijk wat onrust zorgde onder advocaten die Legora op een flat fee prijsmodel gebruikten. “Harvey kondigde daarna aan dat zij ‘nooit’ naar zo’n pay-per-use model zullen overstappen. Maar ik verwacht niet dat dat op termijn haalbaar is.” Weijtmans verwacht, al blijft het koffiedik kijken, dat de markt zich uiteindelijk in de richting van gebruiksafhankelijke tarieven zal bewegen. De onderliggende kosten van AI zijn immers variabel en nemen sterk toe naarmate agents meer werk uitvoeren. Hij wijst erop dat kantoren ondertussen steeds vaker meerdere leveranciers naast elkaar gebruiken, in plaats van al hun werkzaamheden onder te brengen bij één platform. Dat doen ze om hun afhankelijkheid te verkleinen, en omdat niet elke tool overal even goed in is: de een is sterker in juridisch onderzoek voor litigation, de ander in transacties voor M&A. “Maar leveranciers willen hun klanten juist zoveel mogelijk aan zich binden met een breed scala aan gespecialiseerde modellen, integraties en functionaliteiten. Juist omdat het risico op vendor lock-in daarmee zo groot is, wordt het voor kantoren belangrijk om te voorkomen dat je al je werk bij één aanbieder onderbrengt.” OVERSTAPPEN Volgens Zijlstra wordt het probleem van overstappen vaak onderschat, omdat organisaties vooral naar de technische kant kijken. “Het vervangen van een taalmodel of softwareleverancier hoeft technisch gezien helemaal niet zo ingewikkeld te zijn. Maar in de praktijk zijn veel grotere investeringen gedaan dan alleen de aanschaf van licenties. Medewerkers zijn opgeleid, werkprocessen aangepast, interne instructies ontwikkeld en teams vertrouwd gemaakt met een bepaalde manier van werken. Daarvan moet je wellicht een heel groot deel opnieuw doen als je overstapt naar een andere aanbieder.” Dat maakt het volgens hem noodzakelijk om al bij de inrichting van AI-workflows rekening te houden met een mogelijke overstap. “Organisaties moeten hun eigen kennis, instructies en opgebouwde context zo veel mogelijk kunnen downloaden en meenemen naar een andere omgeving. Daarnaast moeten zij de prestaties van hun AI-toepassingen blijven monitoren, zodat duidelijk is of een goedkoper model dezelfde kwaliteit kan leveren.” De beste bescherming tegen stijgende prijzen is volgens Zijlstra dan ook niet per se een goedkoper abonnement, maar de mogelijkheid om daadwerkelijk tussen oplossingen te kunnen kiezen. UURTARIEVEN Volgens Weijtmans is de hele keten nog op zoek naar de juiste verhoudingen. Hij onderscheidt vier partijen die ieder met een eigen prijsprobleem worstelen: de ontwikkelaars van de onderliggende AImodellen, gespecialiseerde juridische AI-aanbieders, de advocatenkantoren die de technologie gebruiken en uiteindelijk hun cliënten. “De modelbouwers moeten hun enorme investeringen “HET VERVANGEN VAN EEN TAALMODEL OF SOFTWARELEVERANCIER HOEFT TECHNISCH GEZIEN HELEMAAL NIET ZO INGEWIKKELD TE ZIJN”

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=