Mr.

MR. SPECIAL NAJAAR 2026 / 21 “IK MAAK ME VOORAL ZORGEN OVER DE POSITIE VAN KLEINERE ADVOCATENKANTOREN” terugverdienen, de juridische AI-aanbieders moeten hun stijgende verbruikskosten opvangen en de kantoren moeten bepalen hoe zij die uitgaven verwerken in hun eigen tarieven.” Aan het einde van die keten staat de cliënt. “En die vraagt zich steeds vaker af waarom juridisch werk nog evenveel moet kosten wanneer AI een aanzienlijk deel ervan kan uitvoeren. Dat vormt de andere kant van de financiële squeeze waarin advocatenkantoren nu terechtkomen. De kosten voor hun eigen technologie stijgen, terwijl de ruimte om die door te berekenen onder druk staat.” Daarom verwacht hij dat het traditionele uurtarief als dominante basis voor juridische dienstverlening steeds problematischer wordt. “Kantoren zullen veel beter moeten kunnen uitleggen welke waarde zij leveren, los van het aantal uren dat een jurist daadwerkelijk aan een opdracht besteedt. Als je uren blijft verkopen, ga je eraan.” RENDEMENT Ook Zijlstra vindt dat juridische organisaties hun bedrijfsmodel moeten aanpassen. AI eenvoudigweg buiten de deur houden, is geen realistische optie meer, zegt hij. Maar het omgekeerde, zoveel mogelijk werk automatiseren zonder de kosten en gevolgen goed te beoordelen, is ook onverstandig. “Kantoren moeten nauwkeurig vaststellen welke werkzaamheden geschikt zijn voor automatisering en waar menselijke controle noodzakelijk blijft. En dan moet je niet alleen licentie- en tokenkosten meerekenen, maar ook implementatie, opleiding, kwaliteitscontrole, beveiliging en de mogelijke schade die fouten kunnen veroorzaken.” Voor de juridische sector betekent dat volgens Zijlstra dat er een nieuw evenwicht moet worden gevonden tussen snelheid, kwaliteit en kosten. “Een AItoepassing die een advocaat uren werk bespaart, kan een uitstekende investering zijn, ook wanneer die toepassing relatief duur is in tokenverbruik. Maar als diezelfde toepassing veel controlewerk oplevert of onvoldoende betrouwbare resultaten produceert, verdwijnt de efficiëntiewinst al snel.” Hij verwacht dan ook dat het verdienmodel van juridische dienstverlening steeds meer zal verschuiven naar de waarde en kwaliteit van het geleverde resultaat. Niet het aantal bestede uren of gebruikte tokens moet uiteindelijk centraal staan, maar wat de cliënt daadwerkelijk aan de dienstverlening heeft. ZELFSTANDIGHEID Volgens Van de Kooi is het verleidelijk om de oplossing voor stijgende AI-kosten vooral te zoeken in goedkopere modellen, slimmere contracten of eigen technologie. Maar ook het bouwen en beheren van eigen AI-infrastructuur kan buitengewoon kostbaar zijn. Ze kent voorbeelden van organisaties die meer digitale zelfstandigheid nastreven, maar ontdekken dat de benodigde investeringen aanzienlijk zijn en niet altijd opwegen tegen de voordelen. “Ik maak me vooral zorgen over de positie van kleinere advocatenkantoren”, zegt ze daarover. “Grote kantoren hebben de middelen om te experimenteren, zelf AI-toepassingen te ontwikkelen en met leveranciers te onderhandelen. Kleinere kantoren hebben die ruimte vaak niet. Als AI steeds belangrijker wordt voor de juridische dienstverlening en de kosten blijven stijgen, dreigt een situatie waarin niet de kwaliteit van de jurist, maar de financiële slagkracht van het kantoor bepaalt welke technologie beschikbaar is. Daar moeten we oplossingen voor vinden, bijvoorbeeld door samenwerking of gezamenlijke voorzieningen.” Uiteindelijk vindt Van de Kooi de manier waarop je als kantoor je AI-ondersteuning inricht vooral een strategische keuze: welke onderdelen van de juridische dienstverlening wil je zelf beheersen, welke kun je verantwoord uitbesteden en hoe behoud je de mogelijkheid om op eerdere beslissingen terug te komen? “Die vragen moet je niet pas stellen wanneer een AI-leverancier zijn tarieven verhoogt of prijsmodel omgooit. Als je je louter blindstaart op wat AI per maand kost, loop je het risico straks een veel hogere prijs te betalen: het verlies van de vrijheid om zelf te bepalen hoe je je juridische werk uitvoert.” • Mark Zijlstra (ICTRecht) kosten

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=