Mr.

16 / Mr. SPECIAL NAJAAR 2026 kosten Een paar tientjes per maand voor ChatGPT of een paar honderd euro per seat voor Harvey. Lange tijd leek de prijs van legal AI overzichtelijk, zeker afgezet tegen de tarieven die advocatenkantoren hun cliënten in rekening brengen. Maar nu AI zich ontwikkelt van een hulpmiddel dat vragen beantwoordt tot een technologie die zelfstandig complete werkprocessen uitvoert, blijkt die rekensom steeds minder vanzelfsprekend. Hoeveel mag AI kosten? En wie betaalt uiteindelijk de rekening? Elgar Weijtmans, AI & Innovation Partner bij NautaDutilh, Mark Zijlstra, Head of Legal Technology bij ICTRecht, en Ilona van de Kooi, jurist digitalisering bij Provincie Zuid-Holland en onderzoeker aan de TU Delft, vinden alle drie dat juridische organisaties fundamenteel anders moeten gaan nadenken over hun investeringen in AI. Niet alleen om de kosten beheersbaar te houden, maar ook om hun onafhankelijkheid en winstgevendheid veilig te stellen. RENDABEL Zijlstra was onlangs getuige van een casus die volgens hem veelzeggend is voor de ontwikkeling van de AI-markt. Bij een organisatie waar de juridische afdeling volop experimenteert met AI, was een medewerker teruggefloten omdat de kosten van zijn AI-agent te hoog waren opgelopen. “De agent was voor een specifiek werkproces ontwikkeld en draaide niet binnen een traditioneel abonnement, maar op basis van daadwerkelijk verbruikte tokens. Toen de rekening kwam, bleken de kosten van die agent veel hoger dan de besparing door de automatisering.” Het voorbeeld laat volgens Zijlstra zien dat AI langzaam maar zeker een bedrijfseconomisch vraagstuk wordt. Zolang een organisatie per medewerker een vast maandbedrag betaalt, blijft grotendeels verborgen hoeveel rekenkracht een bepaalde taak werkelijk kost. “Maar bij zelfgebouwde agents worden die kosten ineens zichtbaar”, zegt Zijlstra. “Dat hoeft geen reden te zijn om zulke toepassingen meteen uit te schakelen, maar organisaties moeten beter gaan nadenken over de verhouding tussen kosten en opbrengsten. Voor welke workflow gebruiken we welk model? Welke kosten horen daarbij? En hoe houden we het rendabel?” PRIJSMODELLEN Dat de tarieven van AI-oplossingen onder druk staan, verbaast Weijtmans allerminst. Vrijwel alle grote AI-diensten rekenen een vast abonnementsbedrag per maand. Maar de eigenlijke kosten voor de leveranciers hangen grotendeels af van het daadwerkelijke gebruik. Vooral bij intensief gebruik kan het verschil tussen die twee aanzienlijk zijn. “De abonnementen zijn in feite gesubsidieerd: wie intensief gebruikt, krijgt via een abonnement al snel een veelvoud van de tokens die hij voor hetzelfde bedrag zou krijgen als hij per token betaalt”, zegt Weijtmans daarover. “We zijn allemaal op het verkeerde been gezet met abonnementen van twintig, vijftig of honderd euro per maand”, vindt hij. Dat zulke tarieven niet blijvend kunnen zijn, stond volgens Weijtmans al langer vast. “AI-bedrijven investeren enorme bedragen in hun modellen en infrastructuur, terwijl ze tegelijkertijd proberen zoveel mogelijk klanten aan zich te binden met een laag pay-perseat-tarief.” Voor advocatenkantoren komt daar nog een extra complicatie bij: hun eigen cliënten stellen steeds vaker vragen over de tarieven voor juridisch werk dat met AI wordt uitgevoerd. “Kantoren worden daardoor aan twee kanten onder druk gezet”, constateert Weijtmans. “Aan de ene kant leveranciers bij wie het prijsmodel de werkelijke kosten niet meer dekt, aan de andere kant cliënten die verwachten minder te hoeven betalen.” STREAMINGDIENSTEN Van de Kooi ziet achter de relatief lage abonnementsprijzen een weldoordachte, commerciële strategie. Volgens haar moeten gebruikers begrijpen dat achter de ogenschijnlijk eenvoudige interface van een chatbot een complexe en kostbare infrastructuur schuilgaat. “En die interface is niet neutraal. Gebruikers Elgar Weijtmans (NautaDutilh) “WE ZIJN ALLEMAAL OP HET VERKEERDE BEEN GEZET MET ABONNEMENTEN VAN TWINTIG, VIJFTIG OF HONDERD EURO PER MAAND”

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=