MR. SPECIAL NAJAAR 2026 / 17 kosten worden voortdurend gestimuleerd om meer vragen te stellen, meer functies uit te proberen en AI voor steeds meer werkzaamheden in te zetten. Je wordt dus aangemoedigd om het steeds meer te gebruiken, zodat je er steeds afhankelijker van wordt.” Die afhankelijkheid moet er dan, zo redeneren de AI-leveranciers, toe leiden dat mensen straks ook bereid zijn meer geld te betalen. Van de Kooi vergelijkt die ontwikkeling met de opkomst van streamingdiensten. “Vroeger betaalde je maandelijks twee tientjes voor één televisieabonnement. Inmiddels vinden consumenten het heel normaal om tientallen euro’s per maand uit te geven aan meerdere streamingdiensten.” Technologiebedrijven proberen een vergelijkbare vanzelfsprekendheid rond AI te creëren, schetst Van de Kooi. “Eerst wordt het gebruik gestimuleerd, vervolgens raakt de gebruiker eraan gewend en wordt overstappen steeds minder aantrekkelijk. Zo ontstaat een situatie waarin organisaties nauwelijks meer zonder hun AI-diensten kunnen, en juist op dát moment zullen de tarieven omhoog gaan.” AGENTS Een belangrijke oorzaak van het stijgende AI-verbruik is volgens Weijtmans de opkomst van agentic AI: systemen die zelfstandig meerdere stappen doorlopen om een opdracht uit te voeren. Waar een traditionele chatbot een vraag ontvangt en daarop antwoord geeft, kan een agent zelfstandig informatie verzamelen, documenten analyseren, berekeningen uitvoeren, resultaten controleren en nieuwe opdrachten aan zichzelf of andere agents geven. Dat gebeurt grotendeels zonder dat de gebruiker voortdurend nieuwe instructies hoeft te geven. “Maar al die handelingen kosten wel gewoon tokens, ook als je geen prompt ingeeft.” Weijtmans werkt daar zelf intensief mee bij het ontwikkelen van software. Hij beschrijft hoe hij ‘s avonds opdrachten voor agents klaarzet, die vervolgens zes tot acht uur zelfstandig aan het werk zijn terwijl hij slaapt. Zulke toepassingen kunnen enorme hoeveelheden werk verzetten, maar verbruiken ook veel meer rekenkracht dan een eenvoudige vraag aan een chatbot. “De informatica is doorgaans de beste voorspeller van wat er met de rest van het kenniswerk gebeurt. Wat ik in mijn vak als techneut zie, zie ik een paar maanden later terug in de juridische wereld.” “Ik verwacht daarom dat bedrijven voor geavanceerd AI-gebruik uiteindelijk rekening moeten houden met bedragen van duizend tot tweeduizend euro per gebruiker per maand. Dat is geen voorspelling van een universeel abonnementstarief, maar een indicatie van wat intensief gebruik eenvoudigweg kan gaan kosten. Het idee dat zulke mogelijkheden blijvend beschikbaar blijven voor een paar tientjes per maand, is onrealistisch.” WAT IS EEN ‘TOKEN’? Tokens zijn kleine stukjes tekst die AI-systemen gebruiken om taal te verwerken. Een woord kan uit één of meerdere tokens bestaan. Zowel de ingevoerde opdracht als het gegenereerde antwoord kost tokens. AI-aanbieders berekenen hun kosten steeds vaker op basis van het aantal verwerkte tokens. Hoe intensiever en complexer het gebruik, hoe hoger de rekening. Ilona van de Kooi (Provincie Zuid-Holland en Justice by Design Lab TU Delft) “JE WORDT AANGEMOEDIGD OM AI STEEDS MEER TE GEBRUIKEN, ZODAT JE ER STEEDS AFHANKELIJKER VAN WORDT”
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=